Op vrijdag 22 mei kwam de DigiShape-community samen bij Port of Rotterdam voor een dag over grote databestanden in de watersector. De centrale vraag: hoe ga je als publieke partij, kennisinstelling of marktpartij effectief om met groeiende hoeveelheden data uit sensoren, modellen en andere databronnen?
Die vraag werd vanuit meerdere kanten bekeken. De plenaire presentaties lieten zien wat grote databestanden betekenen voor operationele systemen bij Rijkswaterstaat en KNMI. In de parallelsessies gingen deelnemers dieper in op data-inwinning op zee, gedeelde digitale infrastructuur en het gebruik van datalakes. Tijdens de lunch en aan het einde van de middag stond DigiShape seedmoney centraal, met nieuwe projectideeën voor 2026 en updates van projecten uit 2025.
Op deze pagina vind je de terugblik, presentaties en projectupdates.
Plenaire presentaties van Rijkswaterstaat en KNMI
Floris Langeraert liet zien hoe Rijkswaterstaat in operationele systemen werkt met grote hoeveelheden data, onder meer binnen RWsOS. In zijn presentatie kwamen verschillende aandachtspunten aan bod, zoals datastromen uit meerdere bronnen, monitoring van datakwaliteit, herverwerking van historische data en de vraag hoe data beter vindbaar en herbruikbaar kan worden gemaakt.
Download presentatie Floris Langeraert, Rijkswaterstaat (pdf)
Wim Som de Cerff gaf een inkijk in data en datamanagement bij KNMI. Hij liet zien met welke soorten grote datasets KNMI werkt, zoals weermodeldata, klimaatmodeldata, satellietdata, waarnemingen en waarschuwingen. Ook ging hij in op het KNMI Data Platform, API’s, gebruikersvragen en toekomstige ontwikkelingen rond federatieve datanetwerken en AI-toepassingen.
Download presentatie Wim Som de Cerff, KNMI (pdf)
Die parallelle sessies met praktische insteek
MIVSP: informatievoorziening op zee
In de parallelsessie over MIVSP, het Maritiem Informatievoorziening Servicepunt, ging Martijn van Dijk van Rijkswaterstaat in op data-inwinning en informatievoorziening op de Noordzee. Daarbij kwamen onder meer sensoren op zee, opslag, ontsluiting en het gebruik van datasets door verschillende gebruikers aan bod.
Martijn liet zien dat er eigenlijk altijd een “handleiding” bij data hoort, hoe goed datasets ook worden beschreven. Van gebruikers wordt gevraagd dat zij bewust met datasets omgaan. Niet alles kan één op één worden vergeleken, omdat er verschillen kunnen zitten in de databron of in de manier waarop data is verwerkt.
Aan de hand van voorbeelden maakte hij duidelijk dat we vaak vrij makkelijk met data werken en daarbij aannames doen. Een eenvoudig voorbeeld is het wegklikken van een disclaimer zonder die te lezen, om direct naar de dataset te gaan.
Dat wordt extra relevant wanneer een AI-agent data oppakt. Zo’n agent kan ervan uitgaan dat alle data volledig beschreven en duidelijk is, en vervolgens datasets combineren die niet zomaar gecombineerd kunnen worden.
De uitnodiging uit de sessie was daarom: ga in gesprek met de dataleverancier.
- Download presentatie MIVSP, Martijn van Dijk (pdf)
- Meer informatie: www.ivopzee.nl
D-OSP: multicloud-architectuur en Captain Hindsight
D-OSP gaat over digitale samenwerking over organisatiegrenzen heen. In de sessie kwamen onderwerpen aan bod als vertrouwen, interoperabiliteit, gedeelde infrastructuur en het gebruik van data zonder deze steeds te hoeven kopiëren of verplaatsen.
Floris Langeraert lichtte de bevindingen uit de uitgevoerde deskstudie toe. Daarnaast presenteerde hij de realisatie van onderdelen van de architectuur en de ervaringen die daarbij zijn opgedaan.
De gerealiseerde infrastructuur is, eveneens binnen het D-OSP-project, toegepast in de use case Captain Hindsight. Deze use case had als doel om achteraf incidenten en bijna-ongelukken in de scheepvaart te kunnen reconstrueren. Fedor Baart demonstreerde hoe de ontwikkelde architectuur hiervoor is ingezet en liet zien welke aanvullende toepassingen met deze architectuur mogelijk zijn. Lees meer in dit interview met Fedor Baart.
Met deze resultaten zijn de drie doelstellingen van D-OSP, het wegnemen van de belangrijkste drempels rond digitale samenwerking, grotendeels gerealiseerd. De ontwikkelde omgeving is nog actief en beschikbaar. Op aanvraag kunnen deelnemers van de sessie tijdelijk toegang krijgen om zelf te ervaren hoe de architectuur in de praktijk functioneert.
- Download presentatie D-OSP, Gert-Jan Schotmeijer, Floris Langeraert en Fedor Baart (pdf)
- Projectpagina D-OSP
- Interview met Fedor Baart over resultaten D-OSP
Datalakes en Beacon
Peter Thijsse van MARIS sprak met de aanwezigen over de vraag wat “grote databestanden” daadwerkelijk zijn. Dat zit niet alleen in de omvang van bestanden, bijvoorbeeld in GB’s of TB’s, maar ook in het gebruik. Moeten datasets eerst over de lijn voordat ze gebruikt kunnen worden? Is er een extra pijplijn nodig om de data te transformeren? Dat speelt allemaal mee in de vraag of bestanden in de praktijk als “groot” worden ervaren.
Daarna deelde MARIS ervaringen met het omgaan met grote datasets. Daarbij ging het onder meer over harmonisatie van data, metadata en formaten, zoals ZARR, Parquet en NetCDF. Ook kwam aan bod hoe een slimme data-access-service naast de data kan helpen om grote databestanden beter te gebruiken en hergebruiken.
Dit werd gedemonstreerd met een use case met ERA5-data. Daarbij stond een Beacon instance naast deze data, voor gebruik van zeer grote datasets in Python notebooks binnen een C3S-project voor climate change attribution.
Seedmoney 2025: projectupdates
In de middag gaven de drie seedmoney-projecten uit 2025 een update over hun voortgang.
PortVision
PortVision werkt aan zichtverwachtingen voor veilige scheepvaart in de haven van Rotterdam. In de update werd toegelicht hoe historische zichtmetingen en KNMI-meteorologische data worden gebruikt voor een AI-model dat zichtcondities vooruit kan voorspellen. Ook kwamen vervolgstappen aan bod, zoals ruimtelijke zichtvoorspellingen en verdere validatie in de praktijk.
KLIC op Zee
KLIC op Zee richt zich op actuele, betrouwbare en complete informatie over kabels en leidingen op zee. In de update kwamen onder meer verschillen tussen onderzochte databases, beheer, procedures en gebruiksbehoeften aan bod. Ook werd de voortgang richting een draft eind juni genoemd.
Digital Dike
Digital Dike onderzoekt hoe een digital twin kan bijdragen aan dijkbeheer en de zorgplicht. De update ging in op het plan van aanpak, de vertaling van ondergronddata naar een 3D-digital twin en de toepassing in een proof of concept. Het plan van aanpak is besproken met de projectpartners en wordt verder afgerond.
Download de projectupdate Digital Dike (pdf)
Seedmoney 2026: nieuwe ideeën
Tijdens de lunch werden zes ideeën gepitcht voor de seedmoney call 2026. De pitchronde bood ruimte om ideeën te delen, mogelijke partners te vinden en voorstellen verder aan te scherpen. De gepitchte ideeën waren:
- Datagedreven ruimtelijke ontwikkeling Noordzee
- Partners: IHM, MARIS en Nelen & Schuurmans
- Contactpersoon: Sven van Os, Nelen & Schuurmans
- Hybrid Modelling of Salt Intrusion
- Partners: HKV en TU Delft
- Contactpersoon: Gijs Hendrickx, HKV
- Synthetische grondwaterstanden voor water- en dijkbeheer
- Partners: BZIM, Deltares en UvA
- Contactpersoon: Karel Hagemans, BZIM
- Governance AI agents
- Partners: Deltares
- Contactpersoon: Bonne van der Veen, Deltares
- AI for infrastructure asset management
- Partners: Deltares, Port of Rotterdam, Rijkswaterstaat
- Contactpersoon: Antonis Mavritsakis, Deltares
- Agentic AI training and examination
- Partners: Deltares, TU Delft en Van Oord
- Contact: Gerben de Boer, Van Oord
De komende periode worden de voorstellen verder uitgewerkt en na de zomer horen we aan welke van deze projecten seedmoney voor 2026 wordt gehonoreerd. Heb je interesse in een van deze ideeën of wil je meedenken over een vervolg? Neem contact op met de genoemde contactpersoon.
