Samenhang en samenwerking op watersector niveau
Hoe kunnen organisaties in de watersector beter samenwerken met data, modellen en open source code? Die vraag stond centraal in het DigiShape Open Source Platform, kortweg D-OSP.
Veel partijen in de watersector werken al met digitale modellen, grote datasets en AI-toepassingen. Binnen de eigen organisatie lukt dat vaak goed. Samenwerking tussen organisaties is ingewikkelder. Data staat op verschillende plekken, modellen sluiten niet altijd vanzelf op elkaar aan en het is niet altijd duidelijk hoe je code veilig, open en herbruikbaar deelt.
D-OSP onderzocht hoe die samenwerking makkelijker kan. Niet door één groot nieuw platform te bouwen, maar door concrete drempels weg te nemen en oplossingen te testen in de praktijk.
Projectinformatie
| Looptijd: | mei 2022 tm maart 2026 |
| Partners: | Deltares, Witteveen+Bos, Van Oord, TU Delft en Rijkswaterstaat |
| Projectcoördinatie: | Deltares |
| Financiering: | TKI Deltatechnologie, KPP, in-kind / in-cash bijdragen partners |
Werkpakketten
- WP1: Dialoog en training
- WP2: Water en Logistiek
- WP3: Infrastructuur en interoperabiliteit
- WP4: Captain Hindsight
- WP5: Digital Twin Vaarwegen
- WP6: Coastal Mangrove Opportunity Wheel
Waarom D-OSP?
De Nederlandse watersector heeft veel kennis, data en digitale modellen in huis. Toch wordt die kennis nog niet altijd makkelijk gedeeld of hergebruikt. Dat remt innovatie, zeker bij AI, digital twins en grote databestanden. D-OSP richtte zich daarom op drie centrale drempels:
Vertrouwen
Hoe werk je veilig met data, code en modellen van andere organisaties? En hoe zorg je dat gebruikers begrijpen wat een model of AI-toepassing doet?
Interoperabiliteit
Hoe voorkom je dat partijen telkens opnieuw data moeten opwerken, converteren of valideren? En hoe zorg je dat modellen en datasets beter op elkaar aansluiten?
Gedeelde infrastructuur
Hoe kun je grote datasets gebruiken zonder ze steeds te downloaden of te kopiëren? En welke cloudoplossingen zijn geschikt om veilig en efficiënt samen te werken?
Doel
Het doel van D-OSP was om digitale samenwerking in de watersector te versnellen door open source code, gedeelde data, modellen en infrastructuur beter op elkaar aan te laten sluiten.
Daarvoor zijn zes werkpakketten uitgevoerd. Sommige werkpakketten bevatten concrete use cases, zoals scheepvaartlogistiek, incidentreconstructies, digital twins voor vaarwegen en mangroveherstel. Andere werkpakketten richtten zich op de randvoorwaarden, zoals training, dialoog en technische infrastructuur.
Aanpak
D-OSP combineerde technische ontwikkeling met dialoog, training en praktijktoetsing. De technische werkpakketten draaiden om code, modellen, data en infrastructuur. Tegelijk was er aandacht voor kennisdeling, samenwerking en overdraagbaarheid.
Dat is belangrijk voor de DigiShape-community. Een open source model is pas bruikbaar als anderen het kunnen vinden, begrijpen, testen en toepassen. En gedeelde infrastructuur werkt pas als er ook afspraken zijn over toegang, beheer, veiligheid en eigenaarschap.
Werkpakketten
WP1: Dialoog en training
Dit werkpakket richtte zich op kennisdeling, dialoog en training binnen de DigiShape-community. De technische resultaten uit D-OSP worden gedeeld, besproken en getoetst in bijeenkomsten, workshops en DigiShape dagen.
D-OSP stond onder meer centraal tijdens de DigiShape Dag D-OSP op 15 oktober 2025 bij Deltares in Delft. Op deze dag konden deelnemers infra en software gebruiken en testen die is ontwikkeld in WP3 en WP4. Deze test verliep vlekkeloos. Ook tijdens de DigiShape Dag Grote databestanden in de watersector op 22 mei 2026 komt D-OSP terug.
Daarmee vormde WP1 de verbindende laag binnen het project. Het werkpakket laat zien waar DigiShape als platform waarde toevoegt: partners brengen kennis samen, toetsen oplossingen in de praktijk en delen lessen met het netwerk.
WP2: Water en logistiek
Binnen dit werkpakket is gewerkt aan de open source modellen voor watergebonden logistiek, waaronder de toolboxen OpenCLSim en OpenTNSim. Met deze toolboxen kunnen modellen worden opgezet om o.a. scheepvaartbewegingen, wachttijden, sluizen, havenprocessen en energiegebruik beter te modelleren.
Een belangrijk resultaat van dit werkpakket is dat de toegankelijk en bruikbaarheid van OpenCLSIM en OpenTNSIM zijn verbeterd, en er functionaliteiten zijn toegevoegd. Hiermee zijn de toolboxen breder toepasbaar gemaakt, en ingezet in o.a. WP5, zoals de sluistool en de port accessibility tool.
WP3: infrastructuur en interoperabiliteit
Dit werkpakket onderzocht hoe partners veilig en efficiënt kunnen samenwerken in een interoperabele multi-cloudomgeving. Multi-cloud betekent dat meerdere cloudomgevingen naast elkaar worden gebruikt.
Het doel is niet dat alle data op één plek komt te staan, maar dat partijen data en modellen beter kunnen gebruiken zonder hun autonomie te verliezen. Tijdens de DigiShape-bijeenkomst van 15 oktober 2025 presenteerde Floris Langeraert namens Deltares de resultaten van dit werkpakket. Daarin werden onder meer bestaande initiatieven zoals Haven, GAIA-X en OpenStack vergeleken. Ook zijn verschillende opslagoplossingen getest, waaronder Azure Blob Storage, Google Cloud Storage, LeafCloud en een on-premise oplossing met MinIO.
De uitkomsten helpen om beter te bepalen welke technische keuzes nodig zijn voor veilige en efficiënte samenwerking met data tussen organisaties. De resultaten van dit werkpakket zijn weergegeven in een whitepaper.
WP4: Captain Hindsight
Captain Hindsight richtte zich op het reconstrueren van gebeurtenissen op en rond het water. Denk aan scheepvaartincidenten, aanvaringen of andere situaties waarbij je achteraf wilt begrijpen wat er precies gebeurde.
Binnen dit werkpakket is gewerkt aan betere koppelingen tussen tijd, locatie en bewegende objecten. Daardoor wordt het makkelijker om scheepvaartdata terug te spoelen en in kaartbeelden te bekijken. Dat helpt vaarwegbeheerders en andere partijen om sneller te leren van incidenten.
WP5: Digital Twin Vaarwegen
Dit werkpakket bouwde voort op eerder werk rond digitale modellering van vaarwegen. Een digital twin is een digitale weergave van een systeem, in dit geval het vaarwegennetwerk in combinatie met de bewegingen van de binnenvaart. Daarmee kun je situaties analyseren, scenario’s doorrekenen en knelpunten beter begrijpen.
Binnen D-OSP is onder meer gewerkt aan het beter verbinden en toepasbaar maken van vaarwegdata. Daarbij speelt de EURIS-graaf een rol. Een graaf is een digitale netwerkstructuur waarmee je routes en verbindingen kunt doorrekenen. Door vaarbewegingen op zo’n netwerk te modelleren, kun je bijvoorbeeld berekenen welke routes beschikbaar zijn, waar vertraging ontstaat en hoeveel energie vervoer over water kost. Er is ook bekeken of de sluismodule (zie WP2) klaar is om toe te passen in een vaarwegennetwerk met binnenvaartsluizen en wat hier de ambities en gewenste stappen zijn.
WP6: Coastal Mangrove Opportunity Wheel
Dit werkpakket onderzocht hoe mondiale datasets kunnen helpen om kansrijke gebieden voor mangroveherstel in kaart te brengen. Mangroves zijn bomen en struiken die groeien in kustgebieden waar eb en vloed invloed hebben. Ze kunnen bijdragen aan kustbescherming, biodiversiteit en vermindering van overstromingsrisico.
Er is gewerkt aan de Mangrove Potential Map. Die kaart combineert verschillende indicatoren, zoals historische mangrovebedekking, nabijheid van bestaande mangroves, ruimte in het getijdengebied, afstand tot kust en rivieren, bodemdaling en aquacultuurgebieden. Zo ontstaat beter inzicht in gebieden waar mangroveherstel kansrijk kan zijn.
Resultaten
D-OSP heeft een set van bouwstenen, inzichten en toepassingen opgeleverd. De belangrijkste opbrengsten zijn:
Betere open source modellen voor scheepvaart en logistiek
Binnen WP2 (Water en Logistiek) en WP5 (Digital Twin Vaarwegen) zijn bestaande modellen en datasets verder ontwikkeld, beter toegankelijk gemaakt en toegepast op vragen rond vaarwegen, sluizen, energiegebruik en logistiek.
Nieuwe mogelijkheden om incidenten terug te spoelen
Binnen WP4 (Captain Hindsight) is gewerkt aan het combineren van tijd, locatie en scheepvaartdata. Daarmee kunnen historische gebeurtenissen, onder andere in QGIS beter worden gereconstrueerd en geanalyseerd.
Inzicht in multi-cloud samenwerking
Binnen WP3 (Infrastructuur en interoperabiliteit) is onderzocht welke technische keuzes nodig zijn om data en modellen tussen organisaties te delen, zonder afhankelijk te worden van één leverancier of één centrale infrastructuur. De resultaten zijn uitgewerkt in een whitepaper.
Een datagedreven aanpak voor mangroveherstel
Binnen WP6 is verkend hoe mondiale datasets kunnen helpen om kansrijke gebieden voor mangroveherstel te vinden en beter te beoordelen.
Kennisdeling binnen de DigiShape-community
Via dialoog, workshops en DigiShape Dagen worden de inzichten uit D-OSP gedeeld met de community. Daardoor blijven de resultaten niet beperkt tot de projectpartners, maar kunnen ze vervolg krijgen in andere projecten.
Openbare bronnen, tools en datasets
D-OSP heeft voortgebouwd op bestaande open source software, datasets en kennis uit de sector. Een aantal daarvan is binnen het project gebruikt, getest, gekoppeld of verder toepasbaar gemaakt. Onderstaande links geven toegang tot bronnen die relevant zijn voor de werkpakketten Water en Logistiek, Captain Hindsight en Digital Twin Vaarwegen.
OpenTNSim
OpenTNSim is open source software voor het analyseren van verkeersgedrag op netwerken en verschillende verkeersscenario’s. Binnen D-OSP is voortgebouwd op OpenTNSim en OpenCLSim. Zo is gewerkt aan manieren om modeluitvoer beter te gebruiken in standaard GIS-tijdseries en aan toepassingen rond scheepvaartlogistiek, energiegebruik en vaarwegnetwerken.
FIS-crawler
De FIS-crawler is een Rijkswaterstaat-repository voor het ophalen van informatie uit het Nederlandse Fairway Information System. De tool is relevant voor netwerk- en graafgeneratie: het maken van digitale vaarwegnetwerken waarmee routes en verbindingen kunnen worden doorgerekend. Binnen D-OSP sluit dit aan bij het werk aan digitale vaarwegdata en het beter kunnen rekenen met vaarwegnetwerken.
EURIS-graaf
De EURIS-graaf is een dataset waarmee Europese vaarwegverbindingen als netwerk kunnen worden gebruikt. Binnen D-OSP is gewerkt aan het digitaal verbinden en verrijken van vaarwegdata, zodat je er efficiënter mee kunt rekenen. Hierdoor kunnen routes, afstanden en energiegebruik over Europese vaarwegen beter geanalyseerd worden.
Free and Open Source GIS Ramblings
Free and Open Source GIS Ramblings is de website van Anita Graser, met kennis en voorbeelden rond QGIS, moving features en open source GIS. Binnen Captain Hindsight is samengewerkt met Anita Graser rond het beter gebruiken van tijdsafhankelijke, bewegende objecten in GIS. Binnen D-OSP is de code vooral getest, toegepast en zijn ervaringen teruggebracht naar de open source ontwikkeling.
Opbrengsten voor de DigiShape-community
D-OSP is relevant voor organisaties die werken met grote datasets, AI, digital twins, scheepvaartmodellen, kustdata of gedeelde cloudomgevingen. De community kan de resultaten gebruiken om bestaande open source modellen te verkennen, eigen data of praktijkvragen in te brengen, mee te denken over standaarden en beheer, nieuwe use cases aan te dragen of aan te sluiten bij vervolgontwikkeling rond data, modellen en infrastructuur.
