Eén centrale, betrouwbare en beveiligde database voor onderzeese infrastructuur
Met het DigiShape seedmoneyproject KLIC at Sea werken Periplus en Rijkswaterstaat aan een eerste stap richting één centrale, betrouwbare en beveiligde database voor onderzeese infrastructuur. Zo’n gedeelde basis wordt steeds belangrijker nu de Noordzee voller wordt en de afhankelijkheid van kritieke kabels en leidingen groeit. Initiatiefnemer Bart van Mierlo van Periplus vertelt over het belang van betrouwbare infrastructuurdata, de risico’s van versnipperde bronnen en de stappen die nodig zijn om tot één gedeelde basis voor de Noordzee te komen.
“De werkelijke posities van kabels en leidingen in de Noordzee wijken vaak af van wat er in de kaarten staat,” vertelt Bart. “Iedereen gaat ervan uit dat de data wel klopt, maar dat is niet altijd zo.” Tijdens bureauonderzoeken blijkt regelmatig dat die infrastructuur net anders ligt dan geregistreerd. “Dat gaat niet over kilometers, maar zelfs een kleine afwijking kan grote gevolgen hebben. Een aannemer kan een leiding bijvoorbeeld niet onder een pijpleiding door leggen en moet er dan overheen. Dat kost tijd en geld en brengt risico’s met zich mee.”
Een volle bodem vraagt om volledig overzicht
Het gaat om uiteenlopende assets zoals elektriciteitskabels van windparken naar land, internationale interconnectoren, telecomkabels, gasleidingen, maar ook oude, verlaten kabels waarvan de status niet altijd duidelijk is. Richting de kust neemt de dichtheid toe en daarmee ook de kans op problemen. “Om veilig te kunnen bouwen moet je precies weten wat er ligt en in welke staat het verkeert. Zonder dat overzicht wordt elke ingreep onnodig complex.”
Waarom nauwkeurigheid steeds belangrijker wordt
De ruimte op de Noordzee wordt schaarser. Een afwijking van enkele meters kan het verschil maken tussen een haalbaar project of een kostbare herziening. Voor vergunningverlening is daarom steeds gedetailleerdere informatie nodig. “Je moet kunnen aantonen dat je veilig kunt werken,” zegt Bart. “Zonder betrouwbare data kan dat niet.”
De strategische waarde van onderzeese infrastructuur groeit bovendien door geopolitieke ontwikkelingen. Kabels en leidingen zijn essentieel voor energiezekerheid en communicatie. Overheden willen exact weten waar kwetsbare delen liggen. Om die nauwkeurigheid te bereiken worden geavanceerde surveytechnieken gebruikt zoals side-scan sonar, echosounders, magnetometers en seismiek. Daarmee brengen partijen de bodem en aanwezige infrastructuur tot in detail in kaart.
Maar het grootste probleem is niet het gebrek aan data, aldus Bart. “Er is eigenlijk al heel veel data, het is alleen versnipperd en verspreid opgeslagen bij verschillende instanties of eigenaren. Daardoor gaan partijen soms opnieuw de zee op om afwijkingen te controleren terwijl de informatie eigenlijk al beschikbaar is.” Een centrale databron kan onnodige surveys voorkomen en kosten en risico’s verminderen. “Er is heel veel data, maar niet op één centrale plek.”
Versnippering en gebrek aan standaardisatie
De huidige versnippering leidt tot onzekerheid en misverstanden. Overheden, kabel- en leidingeigenaren, aannemers en internationale partijen gebruiken allemaal hun eigen datasets met verschillende definities en kwaliteitsniveaus. Bart ziet daarom standaardisatie als een voorwaarde om verder te komen.
“Iedere partij moet in dezelfde database kunnen vinden wat hij nodig heeft. Dat lukt alleen als we één gedeelde standaard afspreken.” Volgens hem vraagt dat om één centrale bron die door alle diensten wordt gebruikt. “Als we dat goed regelen, kunnen bestaande databases uiteindelijk worden uitgefaseerd. Anders blijft de verwarring bestaan. Je werkt toe naar één single point of truth.”
Zo’n centrale database zou initiatiefnemers helpen om betere vergunningsaanvragen te doen, beheerders meer grip geven op de ruimtelijke planning en de bescherming van de Noordzee infrastructuur te vergroten. De urgentie neemt toe naarmate de Noordzee intensiever gebruikt wordt en de afhankelijkheid van deze infrastructuur groeit.
Wie wordt eigenaar van die centrale database?
Het eigenaarschap van de centrale database is volgens Bart het belangrijkste vraagstuk. De verantwoordelijkheden lopen over meerdere partijen heen. Overheden en aannemers beheren en leggen kabels en leidingen aan, en organisaties zoals TNO en TenneT hebben een duidelijk belang. “TenneT maakt intensief gebruik van deze infrastructuur en TNO kan richting beleidsmakers goed uitleggen waarom deze database nodig is.”
Als beheerder van de Noordzee ligt Rijkswaterstaat volgens hem voor de hand als beheerder van de centrale database, maar omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn, ziet hij ook een rol voor IDON, het Interdepartementaal directeuren overleg Noordzee. “Dat is een plek waar over departementen heen kan worden bepaald waar het eigenaarschap thuishoort.”
Het budget zal uiteindelijk vanuit de overheid moeten komen. “We hebben iemand nodig die zegt: wij nemen het eigenaarschap. Pas dan kunnen we verder.”
Wat levert de seedmoneyfase op?
De seedmoney wordt gebruikt voor een blauwdruk van ongeveer tien pagina’s. Die bevat een inventarisatie van databronnen, een beoordeling van hun betrouwbaarheid, een voorstel voor standaardisatie, een advies over eigenaarschap en een tijdlijn voor vervolgstappen. “We willen een overtuigend plan neerleggen,” zegt Bart. “Wat hebben we, waar willen we naartoe en waarom is dat cruciaal?”
Periplus voert de inhoudelijke analyse uit in samenwerking met Rijkswaterstaat. Ook partijen als Deltares en Informatiehuis Marien hebben vanuit het netwerk van DigiShape aangegeven interesse te hebben. “Ik ben positief verrast door de tractie die dit idee krijgt,” vertelt Bart. “Er haken nieuwe partners aan en we krijgen aansluiting bij programma’s die we als individuele partij niet snel hadden gevonden.”
Wanneer is de seedmoney goed besteed?
Voor Bart is erkenning van het probleem door de overheid de belangrijkste stap. Hij ziet dat partijen nu veel geld uitgeven aan aanvullende surveys omdat bestaande data niet klopt. “Dat kan echt anders. Maar dan moet eerst worden onderkend dat dit probleem bestaat.”
Oproep aan het netwerk
KLIC at Sea staat open voor partijen die willen meedenken over standaardisatie, data-eisen of governance. Organisaties die data hebben, data nodig hebben of willen bijdragen aan een gedeelde database voor de Noordzee worden uitgenodigd om aan te sluiten.
