7 november 2025 – DigiShape dag bij Havenbedrijf Rotterdam
Hoe krijg je data over bodem, water en infrastructuur zo op orde dat we ze makkelijker kunnen delen, hergebruiken en toepassen? Die vraag stond centraal tijdens de DigiShape dag bij het Havenbedrijf Rotterdam. De dag bracht publieke, private en kennispartners bij elkaar om van versnipperde gegevens naar samenhangende informatie te komen en te ontdekken waar samenwerking het verschil maakt.
Waarom dit thema nú speelt
In zijn welkom benadrukte Bunno Arends dat standaardisatie ook voor het Havenbedrijf essentieel is. Vanuit DigiShape schetste David van den Burg dat digitale tweelingen, modellering en AI pas werken als de basis klopt: eenduidige data en heldere afspraken in de keten. De dag gaf ruimte om te zien wat er al is, waar het wringt en waar gezamenlijke stappen mogelijk zijn.
Plenaire presentaties
Van basisregistraties naar een datastelsel – Ministerie van VRO
Martin Peersmann (Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) liet zien hoe het programma Zicht op Nederland (ZoN) werkt aan een datastelsel voor de fysieke leefomgeving. Daarbij horen drie lagen: een datafundament, een infrastructuur voor betrouwbare datadeling, en een netwerk van digitale tweelingen. Publieke én private gegevens zijn nodig voor opgaven rond gebiedsontwikkeling, water en bodem. Peersmann gaf aan dat de watersector op dit moment niet voldoende zichtbaar is in bestaande datadeel-initiatieven, terwijl goede aansluiting juist veel impact kan opleveren.
Martin gebruikte de analoog van de strategie van Michiel de Ruiter: “Het gaat er niet om hoeveel schepen je hebt om een slag te winnen, het gaat erom hoe je ze laat samenwerken. Dat geldt ook voor datasystemen: dat kun je niet monodisciplinair oplossen.”
Presentatie Martin Peersmann, Ministerie van VRO: Ruimtelijke Informatie (pdf)
Video Circulaire Grondstromen, Basisregistratie Ondergrond van Sogelink: https://www.youtube.com/watch?v=UjOnBdriLdc
Datastandaarden als randvoorwaarde – SIKB
Roeland Heuff liet zien hoe SIKB, dat inmiddels 25 jaar bestaat, werkt als stichting waarin overheden en marktpartijen samenwerken aan een infrastructuur voor kwaliteitsborging in de bodemketen. Een belangrijk onderdeel daarvan zijn de datastandaarden: afspraken over hoe bodem- en archeologiedata worden vastgelegd en uitgewisseld. Die standaarden lopen als een rode draad door de hele keten heen, van veldwerk en laboratoria tot adviesbureaus en overheden, zodat iedereen dezelfde taal spreekt en gegevens foutloos kunnen worden gebruikt.
Roeland: “Standaardiseren is een werkwoord. Het is nooit af. En het is mensenwerk.”
Presentatie Roeland Heuff, SIKB: Datastandaarden voorwaarde voor het foutloos en efficiënt delen van informatie (pdf)
CROW: praktijkgericht harmoniseren
Arie van den Berg (CROW) zoomde in op het programma DOOR, dat werkt aan dataharmonisatie voor de openbare ruimte. Het informatiemodel INBOR wordt uitgebreid met dynamische gegevens, zoals sensordata.
Voor waterbouwkundige objecten verkent CROW twee routes: IMBOR verder uitbreiden zodat waterbouw daarin past, of een apart informatiemodel voor waterbouw ontwikkelen dat vervolgens op INBOR kan aansluiten. Daarbij kijkt CROW ook naar de koppeling met de AQUO-standaard van het Informatiehuis Water, zodat objectdata en waterdata beter samenkomen. Arie benadrukte dat adoptie en beheer net zo belangrijk zijn als techniek, want standaarden werken alleen als ze structureel worden gebruikt en onderhouden.
Presentatie Arie van den Berg: CROW maakt praktische kennis direct toepasbaar (pdf)
Van Oord: informatie-uitwisseling vraagt om gedeelde betekenis
Arjen Vos liet zien hoe informatie-uitwisseling in projecten soms minder eenduidig is dan het lijkt. Binnen projecten lukt het vaak goed om data te ordenen en te koppelen aan areaalinformatie, en toch ontstaan er misverstanden zodra meerdere organisaties betrokken zijn. De kern volgens Vos is dat technische communicatie altijd draait om interpretatie. Zoals hij het verwoordde:
We denken dat we elkaar begrijpen, maar spreken vaak verschillende ‘talen’. Communicatie is het uitwisselen van informatie op zo’n manier dat de ander begrijpt wat jij bedoelt.
Vos liet aan de hand van het onderhoudscontract voor de Rijntakken zien hoe uiteenlopende coderingen, eigen werkwijzen en verschillende interpretaties kunnen leiden tot dubbel werk en verlies van informatie. Hij benadrukte dat echte verbetering zit in het ontwikkelen van gedeelde semantiek en het voortbouwen op bestaande standaarden, in plaats van steeds nieuwe “talen” te creëren.
Presentatie Arjen Vos, Van Oord: waardegedreven onderhoudscontract uiterwaarden – WOCU (pdf)
DigiLab Toegepaste Kennis: kansen voor de sector
Bas van Vossen liet zien hoe DigiLab Toegepaste Kennis wordt opgebouwd als een virtuele onderzoeksfaciliteit waarin kennisinstellingen data, modellen en algoritmen veilig kunnen delen en gebruiken. DigiLab sluit aan op bestaande standaarden en FAIR-principes en richt zich op domeinoverstijgende opgaven, denk aan de stikstofproblematiek, de druk op land en waterruimte, veiligheidsvraagstukken en gezondheidskwesties. Het initiatief zit nog in de opstartfase en biedt de watersector kansen om aan te haken bij de eerste use cases en om gezamenlijk knelpunten rond datadeling en governance aan te pakken.
Presentatie Bas van Vossen, DigiLab (pdf)
Periplus: de visie van de consultant
Bart van Mierlo liet zien hoe versnipperd subsea-data nu is: verschillende standaarden, problemen rond de conversie tussen coördinatenstelsels en inconsistenties tussen databases. Tegelijk groeit de behoefte aan betrouwbare en deelbare informatie. Voorbeelden zoals Sonarreg tonen dat samenwerking werkt: één nationale database voor onderwaterobjecten waar publieke en private partijen op aansluiten.
Zijn advies: begin klein en bouw van daaruit aan een dataruimte voor de Noordzee, gebaseerd op bestaande standaarden.
Bart: “Er gaat een enorme bron aan informatie verloren die voor iedereen, die iets te maken heeft met de Noordzee, nuttig zou kunnen zijn.”
Presentatie Bart van Mierlo, Periplus: de Noordzee als één dataplatform (pdf)
Parallelle sessies – de opbrengst in vogelvlucht
1. Samenwerking Van Oord–RWS (Gerben de Boer)
In drie kleine groepjes ontstonden levendige gesprekken over het nut en de noodzaak van standaarden. Tegelijk werd duidelijk dat standaarden niet alles oplossen en dat goede communicatie tussen asseteigenaar en stakeholders onmisbaar blijft.
In de praktijk werken veel partijen nog met eenvoudige tools zoals Excel, en nieuwe ontwikkelingen sluiten niet altijd direct aan op bestaande standaarden. De groep verkende ook hoe je toekomstige multifunctionele objecten op zee of natuurlijke elementen zoals wilgen in een domeinontologie kunt onderbrengen. Een opvallende vergelijking kwam uit de archeologie, waar ieder object direct een unieke code krijgt. Dat riep de vraag op of we dat in de waterbouw niet net zo zouden moeten doen.
Presentatie Gerben de Boer, Van Oord: Samenwerking data in de keten (pdf)
2. DigiLab Deltares (Gert-Jan Schotmeijer)
In de groep was veel enthousiasme en een sterke overtuiging dat DigiLab een belangrijke rol kan spelen in de harmonisatie en standaardisatie binnen onze sector. Een duidelijke link met de ochtendpresentaties was dat DigiLab zoveel mogelijk moet aansluiten op bestaande standaarden om versnippering te voorkomen en samenwerking te stimuleren.
Er kwamen verschillende interessante use cases naar voren, waaronder een voorbeeld over de energietransitie en de invloed op grondwater en daarmee op drinkwater. Dat illustreert hoe DigiLab kan bijdragen aan het verbinden van data en processen in de praktijk, zowel nu als in toekomstige opgaven. Deze voorbeelden laten zien dat DigiLab niet alleen een concept is en dat het een katalysator kan zijn voor innovatie en efficiëntie.
3. High performance datalake IHM–MARIS (Peter Thijse & Pim van Avesaath)
Als vervolg op de IHM-MARIS Beacon-sessie (met live demo) in de middag organiseert MARIS op woensdag 10 december van 9 tot 10:15 uur een verdiepend DigiShape-webinar over deze datalake-technologie.
De technologie achter het Beacon-datalake wekte veel interesse. Beacon is een open-source technologie die enorme hoeveelheden meetgegevens eenvoudig indexeerbaar en razendsnel doorzoekbaar maakt, zodat gebruikers flexibel kunnen filteren alle attributen, zoals bv op gebied, periode en parameters, en daarnaast verschillende databronnen als één virtueel “lake” kunnen benaderen. Beacon is tot nu toe toegepast op grote collecties mariene data, maar is geschikt voor elke data collectie met meetdata en data grids en biedt daarmee een veelbelovende bouwsteen voor de databeheerders in de DigiShape-community en daarbuiten.
Presentatie IHM-Maris over Beacon bij de live demo (pdf)
Hoe nu verder?
De dag liet zien dat de bouwblokken er zijn, maar dat samenwerking, standaardisatie en governance bepalen of data echt gaan stromen. DigiShape gaat de komende maanden verkennen hoe we de opgehaalde knelpunten kunnen bundelen en of er een programmatische samenwerking rond harmonisatie mogelijk is.
Wil je meedenken, een case delen of aansluiten bij vervolgsessies? Neem contact op met David van den Burg.
