Waterschappen verzamelen steeds meer data via een groeiend aantal sensoren en gebruiken geavanceerde systemen zoals Delft‑FEWS voor verwachtingen en beheer. Door deze data slim te combineren en lokaal af te stemmen, kunnen zij beter sturen op waterstanden, doorstroming, energieverbruik, droogte en waterkwaliteit. Delta Agents zijn digitale collega’s die helpen om meer grip te krijgen op deze complexe processen en om begrijpelijke uitleg te geven over wat er speelt. Zo ondersteunen zij waterbeheerders effectief in hun dagelijkse werkzaamheden.
Op 30 oktober 2025 organiseert HKV een DigiShape dag over onder andere AI agents en AI Arena. Lees meer en meld je aan
HKV’ers Mattijn van Hoek, Nicole Jungermann en Bob Maaskant werken daarom met een aantal collega’s aan het project ‘Talk-with-FEWS’. Dit is een gespecialiseerde AI-assistent, een zogeheten Delta Agent, die directe ondersteuning biedt bij het gebruik van Delft-FEWS. Het resultaat: een digitale collega die de watercontext begrijpt, meedenkt vanuit jouw rol én binnen een paar seconden bruikbare antwoorden geeft op vragen als: ‘Hoe wordt dit berekend?’ of ‘Hoe reageerden onze pompen op de neerslag van vorige week?’.
Algemene taalmodellen missen de watercontext
“Taalmodellen als ChatGPT en CoPilot worden steeds actiever,” zegt Mattijn van Hoek, senior consultant Products and Services bij HKV en initiatiefnemer van het project. “Maar een generiek model is vaak niet voldoende voor complexe beheersvragen waar een waterschap voor staat. Je wilt een model dat bij het beantwoorden van vragen gebruik kan maken van informatie uit interne databronnen, waterspecifieke tools en informatieportalen.”
Daarom ziet hij een belangrijke rol voor de watersector zelf. “Het is aan ons als kennisintensieve partijen om generieke AI-oplossingen te verrijken met domeinkennis. Zo bouwen we samen met vijf waterschappen aan AI-agents die beter begrip hebben van het complexe waterbeheer in Nederland. Met de naam ‘Delta Agent’ maken we duidelijk: dit is geen standaard Copilot, maar een digitale collega die werkt met en voor een specialist in haar of zijn vakgebied binnen de watersector.”
Kennistraject met vijf waterschappen
De ontwikkeling van Talk-with-FEWS gebeurt in een kennistraject samen met de waterschappen Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Hoogheemraadschap van Delfland, Waterschap Scheldestromen, Waterschap Vallei en Veluwe en Waterschap De Dommel en Deltares.
“Tijdens de eerste bijeenkomst was er meteen veel enthousiasme,” vertelt hydroloog Nicole Jungermann, die in het project de brug slaat tussen technologie en praktijk. “FEWS is een krachtig systeem met veel mogelijkheden, maar voor nieuwe collega’s is het soms even zoeken hoe alles werkt. Met deze Delta Agent maken we het systeem toegankelijker, leggen we kennis van ervaren collega’s vast en ondersteunen we gebruikers bij hun vragen, zodat specialisten zich kunnen richten op de inhoud.”
Delta Agents maken het extra interessant om in de watersector te werken
Ook strategisch is de inzet van Delta Agents belangrijk, vindt Bob Maaskant. Als beleidsadviseur AI verbindt hij het project met bredere ontwikkelingen in beleid, standaarden en samenwerking. “Delta Agents maken het werk ook aantrekkelijker”, zegt hij. “Het wordt minder technisch en daarmee een stuk toegankelijker. Met een AI-assistent kun je samen analyseren, knelpunten signaleren en er direct iets mee doen. Je komt veel sneller achter je scherm vandaan en dat maakt het extra interessant om in de watersector te werken.”
Volgens Bob is Talk-with-FEWS pas het begin. “Met dit project zetten we nu iets moois neer, maar dit moet niet eindigen bij één toepassing. Er zijn ook andere modellen, zoals DHydro, waar een ‘Talk-with-DHydro’ uit kan voortkomen. Uiteindelijk bouwen we toe naar een ecosysteem waarin meerdere agents met elkaar communiceren en samenwerken. Daar kunnen andere ontwikkelaars ook bij aansluiten.”
Explainable AI als randvoorwaarde
Cruciaal in het traject is vertrouwen in de technologie. “De waterwereld opereert met een maatschappelijk doel en onderbouwde keuzes zijn cruciaal”, legt Nicole uit. Daarom is uitlegbaarheid van de Delta Agents een vereiste. “Als er bij wijze van spreken water op het maaiveld staat, dan moet je als waterschap al uit kunnen leggen hoe dat zo is gekomen. Als je dan zegt: “Mijn AI-model heeft het niet voorspeld, dan kom je daar niet mee weg.”
En dat is logisch, vertelt Bob, want de belangen in het waterbeheer zijn groot. “Het gaat om veiligheid, infrastructuur, en soms zelfs om drinkwatervoorziening. In zo’n omgeving moet je volledig kunnen vertrouwen op wat een AI-systeem doet. Daarom bouwen we binnen HKV ook aan Explainable AI. Dat is ee soort schil die je over AI-toepassingen legt, waardoor je kunt laten zien op basis van welke logica de AI-applicatie tot een antwoord komt.”
Vooruitkijken: waar staan we over een jaar?
Als het aan Mattijn, Nicole en Bob ligt, is Talk-with-FEWS over een jaar operationeel bij alle vijf deelnemende waterschappen. “Tegelijk willen we het fundament leggen voor een bredere beweging”, aldus Mattijn. “De komende periode willen we vanuit HKV minstens twee nieuwe Delta Agents ontwikkelen. Daarnaast willen we met een breder collectief binnen de watersector, hopelijk samen via het Waterschapshuis, verder verkennen hoe we kunnen toewerken naar een governance- en compliance-framework dat veilige en uitlegbare inzet van Delta Agents in het waterbeheer ondersteunt.”
Nicole hoopt dat er binnen een jaar een duidelijke blauwdruk ligt voor de inzet van Delta Agents – niet alleen in Nederland, maar ook internationaal. “Mijn droom is een levendige ‘App Store for Delta Agents’, waarin een community voortdurend nieuwe toepassingen ontwikkelt en deelt. En dat we waterbeheer uiteindelijk toegankelijker en begrijpbaarder maken voor een grotere groep mensen.”
HKV als aanjager
Het initiatief voor Delta Agents ligt bij HKV. Niet toevallig, benadrukt Bob. “Het idee is hier bij Mattijn ontstaan en we kennen zowel de technologie als de watersector van binnenuit. Als kennisondernemer in de watersector hebben we bij HKV het overzicht én de inhoud om dit te doen. Tegelijk kunnen we het niet alleen. We hebben partners nodig – op het vlak van techniek, kennis en innovatiekracht, om tot een gezamenlijk framework te komen.”
Meedoen?
De beweging is gestart en nieuwe deelnemers zijn welkom. “Er gebeurt al veel, ook buiten onze sector,” zegt Mattijn. “Juist daarom willen we op tijd een gezamenlijk kader neerzetten in de watersector. We hebben nu de mogelijkheid om een gedeelde basis te leggen, waar andere partijen in de watersector ook invulling aan kunnen geven.”
Nicole vult aan: “Bel of mail ons als je wilt testen, koppelen of samen ontwikkelen. Zo bouwen we samen aan één samenhangend ecosysteem van Delta Agents.”
Meer weten of aansluiten? Neem contact op met Nicole Jungermann of Mattijn van Hoek.
Op 30 oktober 2025 organiseert HKV een DigiShape dag over onder andere AI agents en AI Arena. Lees meer en meld je aan
