Betere toegang tot ruimtelijke ordening data op zee
Op de Noordzee komen steeds meer functies en belangen samen, terwijl er tegelijkertijd veel data beschikbaar is die kan helpen bij ruimtelijke keuzes. In 2026 ontvingen Informatiehuis Marien (IHM), MARIS en Nelen & Schuurmans €10.000,- DigiShape seedmoney om SeaScape te ontwikkelen. Dit is een interactieve zeegebruikskaart die verschillende databronnen samenbrengt en met behulp van AI bevraagd kan worden.
Projectleider Jermo Janmaat van Nelen & Schuurmans vertelt hoe het idee ontstond, wat SeaScape moet opleveren en welke stappen nodig zijn om de toepassing verder op te schalen.
Van landgebruikskaart naar zeegebruikskaart
“Het idee ontstond vanuit een vraag van Sandra Langezaal van Informatiehuis Marien,” vertelt Jermo. ”Via Informatiehuis Marien is veel data over de Noordzee beschikbaar, maar de vraag is of deze data voldoende toegankelijk wordt aangeboden. Tegelijk speelt de vraag hoe die data op een gecontroleerde en verantwoorde manier beschikbaar kan worden gemaakt voor AI-systemen en AI-agents.”
Op dit moment is de data vooral via de webviewer van Informatiehuis Marien op te vragen. Downloaden kan wel, maar slechts in kleinere delen. “De demonstratortool die wij ontwikkelen maakt het mogelijk om via AI en ondersteund door de MARIS Beacon software, alle data te bevragen, aan te leveren in het gewenste format en er direct analyses op te doen.”
Nelen & Schuurmans werkt al langer aan het beschikbaar maken van informatie over watersystemen voor ruimtelijke ordening op land en binnenwateren. De organisatie beheert onder meer een landgebruikskaart voor de watersector, waarin verschillende databronnen worden samengebracht tot één ruimtelijk beeld. Samen met MARIS, gespecialiseerd in marien datamanagement en datatoegang, ontstond daarom de vraag wat de ruimtelijke ordening op de Noordzee kan leren van de aanpak op land.
“Op land is het startpunt vaak de landgebruikskaart. Als je weet hoe een gebied op dit moment wordt gebruikt, krijg je ook een beeld van belanghebbenden en functies. Met een zeegebruikskaart leggen we dus én een basis voor de ruimtelijke ordening van de Noordzee én hebben we een mooie use case om te onderzoeken hoe Noordzeedata beter toegankelijk kan worden gemaakt.”
AI als ruggengraat van de zeegebruikskaart
AI is de ruggengraat van de zeegebruikskaart. “Het maakt het mogelijk om grote hoeveelheden data voor ruimtelijke ordening te bevragen en analyseren.” Om inzichtelijk te maken welke data wordt opgehaald en welke analyses worden uitgevoerd, gebruikt SeaScape AI om python scripts te genereren. Daarin kan de gebruiker precies zien welke data gebruikt wordt, wat AI met de data doet en eventuele verkeerde aannames aanpassen. “Dit versterkt het vertrouwen van de gebruiker in de uitkomsten.”
DigiShape als aanjager
De samenwerking tussen de drie partners kwam via DigiShape tot stand. “Tijdens een seedmoney-brainstorm op een DigiShape dag ontstond het idee van een zeegebruikskaart als casus,” vertelt Jermo. “MARIS en Informatiehuis Marien kenden elkaar al. Vervolgens kwam de vraag hoe Nelen & Schuurmans naar dit vraagstuk keek en wat wij konden bijdragen.”
De seedmoney helpt om de eerste stap te zetten. “De manier waarop Large Language Models worden gekoppeld aan externe data ontwikkelt zich snel en wordt steeds verder gestandaardiseerd. Dat heeft grote potentie, maar vraagt ook om continu experimenteren met deze nieuwe vormen van standaardisatie. De seedmoney maakt het mogelijk om dit te doen.”
Eerste software ontwikkeld
De eerste stappen in het project zijn inmiddels gezet. Samen met gebruikers van de data van Informatiehuis Marien is geïnventariseerd welke vragen zij met de data willen beantwoorden. Op basis daarvan is inmiddels software ontwikkeld die IHM-data gebruikt om deze vragen te beantwoorden. “Die software wordt nu verder verfijnd. Ook de vertaling van de data naar de zeegebruikskaart moet nog plaatsvinden. Daarna wordt het geheel aan de gebruikers gepresenteerd.”
Volgende stap: ontsluiten bij de bron
De huidige zeegebruikskaart zal maar een beperkt deel van de ruimtelijke ordening data van Informatiehuis Marien omvatten. Bovendien wordt niet alle brondata op een bruikbare wijze ontsloten, waardoor nieuwe data niet automatisch wordt meegenomen. De volgende stap richting opschalen is het ontsluiten van alle IHM-data bij de bron.
Meer informatie
Neem contact op met Jermo Janmaat van Nelen & Schuurmans.
